Een gesprek met jezelf onder de sterren
Fotografie was niet het resultaat van een zorgvuldig uitgestippeld carrièreplan. In 2008 werkte Roy in de techniek en IT, maar het voelde voor hem alsof hij vooral een richting was ingerold. Tijdens een reis kwam daar verandering in. Op een nacht kon hij niet slapen, liep naar de kust en ging op een boomstam onder de sterren zitten. Daar stelde hij zichzelf een bijzondere vraag: stel dat ik tachtig ben en terugkijk op mijn leven, wat zou die oudere versie van mij dan willen dat ik nú doe?
Het antwoord was verrassend duidelijk: iets creatiefs. De volgende ochtend vertelde hij zijn vrienden over zijn besluit. Hun reactie: jij hebt altijd een camera bij je, waarom ga je niet fotograferen? Roy had op dat moment wel een camera, maar nauwelijks technische kennis. Toch was het de eerste bezigheid waarbij hij niet dacht: leuk, volgende. Hij wilde meer.
Die behoefte aan creativiteit had voor Roy ook met communicatie te maken. Waar woorden niet altijd vanzelf kwamen, bleek beeld een manier om wel iets naar buiten te krijgen. Fotografie werd daarmee meer dan het maken van een mooie afbeelding.
De camera als gereedschap voor gevoel
Roy meldde zich aan bij de Fotoacademie terwijl begrippen als ISO, sluitertijd en diafragma nog grotendeels nieuw voor hem waren. Wat hij wel meebracht, was technische aanleg en een sterke motivatie om de camera volledig te leren begrijpen. Vier jaar later kon hij vrijwel iedere digitale of analoge camera bedienen zonder voortdurend bewust over instellingen na te denken. Precies dat was zijn doel: techniek mocht geen obstakel meer zijn tussen wat hij zag en wat hij wilde vertellen.
Een camera is voor Roy daarom niet simpelweg een apparaat dat iets registreert, maar een verbinding tussen emotie en beeld. Zodra de bediening intuïtief wordt, ontstaat er ruimte om te reageren op wat er vóór de camera gebeurt.
Die gedachte hoor je nog steeds terug wanneer Roy over andere fotografen praat. Volgens hem gaat er soms zoveel aandacht naar apparatuur, lenzen en instellingen dat het eigenlijke kijken ondersneeuwt. Zijn advies is bijna het tegenovergestelde: pak een eenvoudige camera, zet er een vaste lens op en ga fotograferen. Techniek leren is belangrijk, maar daarna moet je hem ook weer durven vergeten.
“Emotie gaat voor compositie bij mij.”
Een mislukte fashionshoot die precies goed uitpakte
Na zijn opleiding werkte Roy onder andere in fashion. Juist daar ontstond een ervaring die zijn manier van fotograferen verder bepaalde.
Voor een geplande fashion shoot kwamen verschillende mensen niet opdagen. Geen visagist, geen toegang tot de locatie zoals bedacht. Uiteindelijk stonden Roy, een stylist en twee modellen buiten met een plan dat grotendeels waardeloos was geworden. Ze besloten toch te fotograferen: minimale make-up, één flitser, improviseren en vooral kijken wat er zou gebeuren.
De beelden werden later ingestuurd en gepubliceerd in Vogue. Voor Roy bevestigde die shoot iets wat hij daarvoor vooral technisch had geleerd: omstandigheden hoeven niet perfect te zijn om goed werk te maken. Hij wist inmiddels hoe licht en zijn camera werkten; vanaf dat moment kon de techniek steeds meer naar de achtergrond en het gevoel naar voren.
De fashionwereld bracht hem tegelijkertijd iets anders: twijfel over wat hij ermee wilde bijdragen. Hij zag hoe jong modellen konden beginnen en hoe sterk uiterlijk en schoonheidsidealen die wereld bepaalden. Het gladstrijken van mensen ligt hem nog altijd niet.
Een puistje verwijderen? Prima. Maar iemand veranderen in een versie die niet meer menselijk voelt, daar ligt voor hem een grens.
Van fashion naar bruiloften
De overstap naar trouwfotografie ontstond bijna toevallig. Een vriend ging trouwen en vroeg Roy om foto's te maken. Die beelden werden vervolgens gezien door een ander stel. Op Roys website stond op dat moment vooral fashionfotografie, maar zij wilden juist dat hij hún bruiloft zou fotograferen. Zijn eerste reactie was ongeveer: dat doe ik helemaal niet. Hij deed het toch.
Daar ontdekte hij dat hij de visuele ervaring uit fashion ook kon inzetten voor echte, persoonlijke verhalen. Een bruiloft hoefde in zijn ogen niet automatisch zoet of traditioneel te worden gefotografeerd. Hij kon er dezelfde aandacht voor licht, contrast en stijl in kwijt, maar met een veel directere betekenis voor de mensen op de foto.
Dat gaf hem iets wat hij in fashion begon te missen: het gevoel dat een beeld daadwerkelijk iets voor iemand bewaart.
Fotografie werd daardoor minder een etalage van wat Roy zelf technisch of creatief kon en meer een manier om iets van een ander vast te houden.
“Ik wil iets achterlaten in de wereld waar mensen echt blij van worden.”
Fotograferen zonder poseren
Wie Roy vraagt wat precies een typische Roy van der Wens-foto is, krijgt geen lijstje met regels. Mensen herkennen zijn beelden volgens hem vaak eerder dan hij zelf kan benoemen waardoor dat komt.
Er zijn wel terugkerende elementen. Diepe contrasten. Relatief gedesatureerde kleuren. Een voorliefde voor zwart-wit. En vooral mensen die niet lijken te wachten tot de fotograaf eindelijk op de knop drukt.
Roy noemt het fotograferen zonder poseren. Dat betekent niet dat er geen regie is; het verschil zit in hóé je iemand aanstuurt. Iemand vragen te lachen levert een ander beeld op dan iets doen waardoor iemand daadwerkelijk moet lachen. In het eerste geval vraag je om een gezichtsuitdrukking, in het tweede ontstaat de emotie vanzelf. Een klein verschil in woorden, maar een groot verschil op de foto.
Bij mensen die zeggen niet fotogeniek te zijn, begint Roy daarom niet direct met een formele shoot. Eerst even lopen, praten en wennen. Tijdens een bruiloft plant hij zo'n moment liever later op de dag, wanneer de spanning wat verdwenen is en mensen hem inmiddels kennen.
Ook zijn eigen aanwezigheid probeert hij klein te houden. Compacte apparatuur, kleding die past bij de gasten en geen houding alsof er een volledige productieploeg binnenkomt.
Hij wil dicht bij een moment kunnen staan zonder dat het moment over hem gaat.
Foto bevriest, video beweegt
Naast fotografie loopt film al lange tijd door Roys werk. Voor hem kunnen de twee media iets wezenlijk anders. Een foto haalt één fractie uit de werkelijkheid: de fotograaf bepaalt het kader, de lens, de kleur en het moment. Daarmee is fotografie volgens Roy nooit volledig objectief. Een beeld laat iets zien, maar laat tegelijkertijd ontzettend veel weg.
Video geeft meer context doordat er beweging, geluid en tijd bijkomen. Toch heeft een stilstaand beeld iets wat video volgens hem moeilijker kan evenaren: het kan één moment letterlijk bevriezen.
Een trouwjurk die wordt aangetrokken, een blik in de spiegel of tranen die langzaam ontstaan kunnen in film een compleet verhaal vertellen. Maar die ene foto kan jaren later op een kast staan en je onmiddellijk terugbrengen naar dezelfde seconde.
Daarom combineert Roy beide.
Niet door tijdens een bruiloft paniekerig te beslissen of iets een foto of video moet worden. Na meer dan duizend bruiloften weet hij vaak vooraf wat er gaat gebeuren. Hij bereidt voor, observeert en bepaalt waar fotografie of film het moment het sterkst kan vertellen.
Kamer één of kamer twee?
Misschien wordt Roys kijk op fotografie het duidelijkst wanneer hij een denkbeeldig huis in brand zet. In de ene kamer ligt je portfolio: de mooiste foto's die je ooit hebt gemaakt, je prijzen, projecten en alles waarmee je online indruk maakt. In de andere kamer liggen de foto's van de mensen van wie je houdt.
Je kunt maar één stapel redden. Welke neem je mee? Vrijwel niemand kiest het portfolio.
Voor Roy zit daar een belangrijk verschil tussen beelden die vooral mooi gevonden willen worden en beelden die uiteindelijk betekenis krijgen.
Social media zit volgens hem vol met wat hij kamer één noemt: esthetiek, prestaties en beelden die om aandacht vragen. Maar uiteindelijk zoeken mensen volgens hem juist naar kamer twee: herinneringen, relaties en momenten die met de tijd alleen maar waardevoller worden.
Dat betekent niet dat vorm onbelangrijk is. Integendeel. Roy maakt onderscheid tussen inhoud en vorm. De bijzondere foto's zijn volgens hem juist de beelden waarin die twee samenkomen: esthetisch sterk én inhoudelijk betekenisvol.
Maar bij een opdracht blijft één principe overeind: het is de bruiloft van het stel, niet de portfolio-shoot van de fotograaf.
Friet, fotografie en kennis delen
Die visie brengt Roy tegenwoordig ook steeds vaker over aan andere fotografen. Via workshops en masterclasses, lezingen en online video's probeert hij fotografie minder ingewikkeld te maken en vooral praktisch te houden. Daar hoort opvallend vaak friet bij. Wat ooit als grap begon, werd onderdeel van zijn online stijl: aan het einde van een inhoudelijke video kan ineens een vraag over friet, snacks of saus verschijnen. Mensen reageren erop, discussiëren erover en raken daardoor gemakkelijker met elkaar in gesprek.
Het is luchtig, maar daar zit een serieuze gedachte achter: fotografie hoeft niet altijd zwaar, technisch of afstandelijk te worden uitgelegd.
Roy wil kennis delen op een manier die bij hem past. Nederlands, Brabants, soms een beetje schurend en vooral niet doen alsof fotografie alleen toegankelijk is voor mensen die iedere cameraspecificatie uit hun hoofd kennen.
Eindhoven als creatieve thuisbasis
Roy werd niet in Eindhoven geboren, maar de stad is inmiddels wel zijn thuis. Wat hem aanspreekt is juist de combinatie die Eindhoven volgens hem heeft: een stad die haar Brabantse karakter nooit helemaal kwijt is, terwijl technologie, ASML, internationale inwoners, design en creativiteit er dwars doorheen lopen. Juist die mix maakt Eindhoven voor hem gelaagd.
En creativiteit is daarin geen decoratie. Kunst, fotografie, design en cultuur bepalen mede waarom mensen zich tot een stad aangetrokken voelen en waarom een plek meer wordt dan alleen gebouwen en infrastructuur.
Fotografen hoeven daarvoor volgens Roy overigens niet automatisch naar de bekendste Eindhovense architectuur te rennen. Een locatie moet een beeld ondersteunen, niet domineren.
Een van zijn eigen onderschatte plekken ligt juist buiten de stenen stad: de Eindhovense Zegge, een natuurgebied tussen Eindhoven en Nuenen dat ook een inspiratiebron voor Van Gogh was. Een gebied waar landschap, licht en natuur genoeg mogelijkheden bieden zonder dat de locatie om alle aandacht vraagt. Diezelfde nieuwsgierigheid naar hoe anderen Eindhoven bekijken neemt Roy mee als jurylid van de Eindhoven Photography Challenge.
Laat Roy jouw Eindhoven zien
Roy van der Wens is een van de juryleden van de Eindhoven Photography Challenge. Stuur één foto in waarin jij laat zien wat Eindhoven voor jou is, van mensen, architectuur en straatbeeld tot natuur, licht of een klein detail dat anderen misschien missen.
Doe mee met de Photography ChallengeElke druk op de knop verandert ook de fotograaf
Na bijna twintig jaar hoeft Roy niet per se nog een nieuwe fotografische techniek te ontdekken. Zijn volgende uitdaging ligt ergens anders: hij denkt aan een interactieve theatertour waarin fotografie, verhalen uit zijn carrière, humor en zijn eigen persoonlijke ontwikkeling samenkomen. Niet als technische masterclass, maar als een manier om mensen enthousiast te maken om hun eigen creativiteit te volgen.
Dat idee past eigenlijk precies bij waar zijn verhaal ooit begon.
Een man die tijdens een reis onder een sterrenhemel besloot dat hij niet wilde blijven doen wat toevallig op zijn pad was gekomen. Een camera werd vervolgens het gereedschap waarmee hij niet alleen anderen leerde bekijken, maar ook zichzelf.
Zoals Roy het tijdens het gesprek samenvat: iedere keer dat hij op de ontspanknop drukt, ontwikkelt niet alleen de foto.
Ook de fotograaf verandert mee.
Bekijk meer van Roy van der Wens
Meer van Roys fotografie, films en workshops bekijken? Op zijn website vind je zijn portfolio en zijn aanbod voor fotografen. Je kunt hem ook volgen op Instagram. Meer fotografie uit Eindhoven ontdekken? Lees het verhaal van Jan Timmer, bekijk alle verhalen van makers uit Eindhoven of sluit je aan bij Eindhoven Creative Community.